اضطراب

اضطراب عبارتست از یک احساس منتشر، ناخوشایند و مبهم هراس و دلواپسی با منشاء دانشناخته که به فرد دست می دهد و شامل عدم اطمینان، درماندگی و برانگیختنی فیزیولوژی است

 

علائم شایع اضطراب

 

احساس خستگی                                              ترس و نگرانی

تپش قلب و تنفس نامنظم و سریع                         سردرد و سرگیجه

لرزش با پرش عضلات                                        عصبی بودن و بی قراری

بی خوابی یا بدخوابی                                          عرق کردن

مشکل در تمرکز و حافظه                                    تکرر ادرار

 

علل اضطراب

عوامل زیست شناختی و جسمانی در افراد مضطرب، میزان بعضی از هورمون های موجود در خون غیرعادی است. بنابراین هرآنچه که باعث اختلال در سیستم هورمونی شود، برای بدن خطر محسوب می شود. بارداری، کم کاری یا پرکاری تیروئید، پایین بودن قند خون، وجود غده ای در غدد فوق کلیوی که هورمون اپی نفرین تولید می کند و بی نظمی ضربان های قلب از این عوامل هستند.

عوامل محیطی و اجتماعی: عوامل اجتماعی و ارتباطی بسیاری باعث به وجود آمدن اضطراب در افراد می شود مانند مشکلات خانوادگی، احساس جدایی و طرد شدگی، از عوامل محیطی می توان تغییرات ناگهانی و غیر منظره را همچون زلزله، بیماری، مرگ یکی از نزدیکان و … نام برد.

ژنتیکی و عوامل ارثی: یکی از مهمترین عوامل اضطراب، ژنتیک است و احتمال اضطراب در فرزندان افراد مضطرب بسیار بالا است. البته الگو قرار دادن رفتار پدر و مادر و یادگیری و تکرار کارهای آنان نقش مهمی در اضطراب فرزندان دارد (عامل اجتماعی)، طبق آخرین تحقیقات به نظر می رسد که عوامل ژنتیکی در بعضی انواع اضطراب مانند اختلال هراس و ترس از مکان های باز نقش زیادی دارد.

 

انواع اختلالات اضطرابی

اختلال اضطراب فراگیر یا منتشر : این حالت در افرادی دیده میشود که به طور مداوم نگران وقوع اتفاقی هستند. موضوع این نگرانی ها می تواند بسیار متنوع باشند: نگرانی از بیمار شدن فرزندان، نگرانی از مرگ یکی از آشنایان و …. از علائم آن می توان تپش قلب، بیقراری، خستگی، بیخوابی، تنگی نفس، اختلال در تمرکز و حافظه را نام برده .

اختلال هراس : این افراد دچار حملات اضطرابی ناگهانی می شوند که معمولا چند دقیقه یا گاهی بیشتر به طول می انجامد این حملات بسیار اتفاقی و طوری رخ می دهند که عامل تحریک کننده اصلی مشخص نیست. احساس تنگی و فشردگی در قفسه سینه، تپش شدید قلب، عرق کردن، لرزش، گیجی، احساس از دست دادن تعادل و … از علائم آن هستند ولی این علائم آنقدر گسترده هستند که افراد فکر می کنند دچار سکته قلبی شده اند و می ترسند که بمیرند.

ترس های ساده یا اختصاصی: ترس های خاص شایع ترین نوع ترس ، مرضی است که طی آن فرد از مواجهه با بعضی موقعیت ها، فعالیتها یا اشیاء اجتناب می کند مانند بعضی از حیوانات (عنکبوت، موش، مارمولک و …)، بلندی، دریا، خون، مرگ و … هر چیزی که می تواند باعث این نوع اضطراب (که خطر خاصی به دنبال ندارد) بشود. ترس از مکان های بسته، ترس از اجتماع و ترس از مکان های باز که افراد مبتلا به آن از حضور در فضای باز و پر از ازدحام و شلوغ و خروج از محیط منزل خودداری می کنند.

 

اختلال اضطراب اجتماعی: این نوع ترس در اواخر کودکی یا اوایل نوجوانی شروع می شود و ترس و شرمساری از اشتباه کردن، صحبت کردن در جمع، غذاخوردن، سرخ شدن یا لرزش صدا و … در برابر جمع است و با خجالت ساده تفاوت دارد.

 

اختلال وسواسی: در این حالت فرد افکار یا اعمالی را تکرار می کند. این بیماری می تواند به طور وسواس فکری یا وسواس عملی یا هر دو در فرد ظاهر شود. در وسواس فکری فرد قادر نیست فکر، احساس یا عقیده ای تکراری و مزاحم را از ذهن خود بیرون کند. افکار وسواسی می توانند بسیار ناراحت کننده و وحشت آور باشد. افكار وسواسی می توانند باعث شوند که فرد به سمت عادات وسواسی گرایش پیدا کنند، یعنی عمل یا اعمالی را به طور مکرر انجام دهد (وسواس عملی)، مانند شستن مکرر دستها، بالا کشیدن بینی، … اعمال وسواسی هیچ  گونه توجیه منطقی ندارند.

 

اختلال تنش زای پس از رویداد : اختلال تنش زای پس از رویداد را به نام سندرم موج انفجار نیز می شناسند. این حالت مربوط می شود به حادثه ای ( از قبیل جنگ، تصادفات شدید، سوانح طبیعی و …) که با استرس شدید هیجانی همراه است و شدت آن می تواند به هر کسی آسیب برساند. یک دوم افرادی که دچار چنین استرس شدیدی می شوند علائم مربوط به آن را مانند خواب های تکراری، خاطراتی مبهم ولی فراگیرنده، از دست دادن تعادل و پرخاشگری شدید، …) پس از گذشت حدود سه ماه از دست می دهند. هرچه اقدامات لازم برای درمان زودتر انجام گیرد، احتمال ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه کمتر می شود.

 

راه های پیشگیری از اضطراب

  • رژیم غذایی سالم • فعالیت بدنی به طور منظم و افزایش
  • اعتماد به نفس • عدم گوشه نشینی و اجتماعی بودن
  • حمایت اجتماعی • اندیشیدن به زمان حال خندیدن
  • • کسب اطلاعات در مورد شرایط تنش زا
  • ابراز هیجان بر روی کاغذ

 

درمان اضطراب

بعضی از موارد اضطراب اصولاً بیماری نیستند و بدون نیاز به پزشک می تواند درمان شود. به این موارد، اضطراب طبیعی می گویند که طی آن اضطراب به خوبی توسط بیمار کنترل و برطرف می شود (مثل اضطراب ناشی از امتحان)، اضطراب طبیعی می تواند با روش هایی از قبیل حمام گرفتن به مدت طولانی، تنفس عمیق، صحبت کردن با شخصی مورد اعتماد، استراحت در یک اتاق تاریک و … تحت کنترل درآید.

 

مراجعه به پزشک زمانی ضروری می شود که خود درمانی فرد جواب ندهد، یا فرد دچار هراس بیش از حد یا علائمی جدید و غیرقابل توجیه شود. در آن صورت پزشک درمان دارویی یا غیر دارویی (روش های کلاسیک را به او پیشنهاد می دهد. از داروهایی که امروزه برای درمان اضطراب مورد استفاده قرار می گیرند می توان فلوکستین یا سرترالین را مثال زد.

از بین درمان های غیردارویی می توان تن آرامی، حساسیت زدایی، توقف تفکر، سرمشق دهی بیوفیدبک و … را مثال زد. در این روشها به بیمار آموزش داده می شود که بدن خود را برای مقابله موثر و مستقیم با عوامل تنش زا آماده کند.

 

آثار روانی آب بر انسان

از تأثیر طبیعت در انسان به گونه های مختلف، سخن به میان آمده است، طبیعت و سرزمین پاک در رشد و پرورش بهینه گیاهان مؤثر است، در رشد و تکامل انسان نیز مؤثر می باشد، همان گونه که از زمین های شوره زار، جز گیاهان بی ارزش نمی روید، محیط آلوده نیز تأثیر منفی و اثرات زیان باری بر تربیت انسان دارد.

آب تأثیر شگرفی بر جسم و روح انسان دارد، به تعبیر قرآن کریم مایه حیات» وجعلنا من الماء کل شی چی – از آب هر چیز زنده را پدید آوردیم. همه چیز آب است. طعم آب، طعم زندگی است. نگاه مسلمانان به آب، نگاهی سرشار از قداست و پاکیزگی و عظمت است

آب وسیله ای است که زمینه ارتباط آنان با معبودشان را فراهم می سازد. در ” شریعت اسلام هیچ کس نمی تواند به راز و نیاز با خدا بپردازد و در آستان مقدس و او به نماز ایستد، مگر این که با آب خود را شستشو دهد و این شستشو با آب دارای خصوصیات ویژگیهای است که اگر درست انجام شود، نام وضو و غسل به خود می گیرد.

هیچ مسلمانی نمی تواند به طواف خانه خدا بپردازد، جز آن که زمینه آن را با آب فراهم آورده باشد و نیز تماس با خطوط قرآن کریم جایز نیست، مگر این که قبلا زلال آب تماس گرفته باشد.

آب نه تنها جسم ظاهری را شستشو می دهد، بلکه حالتی روحی و روانی در انسان ایجاد می کند و به او تقدس می بخشد. آب با وصف پاک کنندگی، چهرهای مقدس به خود می گیرد که رفتن به حضور خالق یکتا بدون آن میسر نمی شود و تماشای آب، شکر و سپاس الهی را می طلبد.

افزون بر این، در روایات نگاه به آب جاری توصیه شده و آن را سبب جلای چشم و افزودن روشنایی آن دانسته اند. بر اساس نگاه کردن به آب جاری، خود نقشی به سزا در شادی و انبساط روحی داشته و علاوه بر روشن کردن چشم دل و افزایش بصیرت انسان، دارای تأثیر قابل توجهی در تقویت نور چشم ظاهری است.

افزون براینها، برخی آب ها، مانند آب باران، آب جوشیده، آب زمزم، آب فرات و … مورد تمجید بیشتری قرار گرفته و از آثار شگرف آنان بر جسم و روح آدمی اشاره شده است.

 

اضطراب

 

آثار و نقش هوا بر انسان

هوا نیز همانند آب یکی از عوامل مهم حیاتی برای زندگی انسان است. عامل حیاتی که بدون آن لحظه ای زندگی امکان پذیر نیست. این عامل حیاتی اطراف زمین را فرا گرفته و ما اکسیژن مورد نیاز را به وسیله تنفس از هوا می گیریم .

 

هر موقعیتی که سلامت و بهداشت روانی موجود زنده را به خطر اندازد حالت اضطراب ایجاد می کند. معمولا تعارض ها و ناکامی ها از علل ایجاد اضطراب هستند ولی آنچه که بیش از همه نقش دارد برداشت شخص از موقعیت و نگرش او به مسئله است. چه بسا افرادی که در مقابل فشارهای زیاد، بسیار مقاوم بوده و به اضطراب دچار نمی شوند در حالی که عده ای در موقعیتی مشابه و شرایط یکسان دچار تشویش و نگرانی می گردند.

اختلالات شامل آن دسته از بیماریهای جسمانی هستند که ریشه روانی دارند. در حدود پنجاه سال پیش پزشکان بنا به تصادف پی بردند که خشم و عصبانیت باعث تغییر رنگ لایه های داخلی معده می شوند این نیز منجر به کشف نقش استرس در افزایش گویچه های خون گردید.

افکار منفی در محیط پیرامون تا شعاع ۷ متری اثر منفی می گذارد ولی افکار مثبت بر محیط پیرامون با هیچ محدودیت مکانی روبه رو نیستند، افکار منفی همیشه مانع تراشی می کند، ویران می سازد و صدمه می زند ولی افکار مثبت همیشه یاری گر و آفریننده هستند و شفا می بخشند. به طور کلی ده باور غلط و به عبارتی ده خطای شناختی عمده وجود دارد که در ایجاد اضطراب نقشی بسزا دارد

-کمال طلبی : اگر انسان تحت تاثیر کمال طلبی برای خود معیارهای بسیار بالا در نظر بگیرد حتی اگر به درجاتی برسد که از نظر اطرافیان بالاتر از حد طبیعی باشد باز خود را یک شکست خورده می پندارد.

واقعیت این است که اگر به هدف های خود برسید یا نرسید انسان ارزشمندی هستید که شایسته عشق، خوشبختی و خودپذیری هستید. اگر برای خود هدف های غیر واقع بینانه و بیش از حد بالا در نظر بگیرید بر شدت اضطراب شما افزوده می شود.

– مبالغه : حوادث جزئی و نه آنقدر مهم را به مبالغه می گیرید. مثلا اگر رقیب شما در امتحان پیروز می شود چنان رفتار می کنید که انگار زندگی شما تباه شده در حالی که نباید انتظار داشته باشید همه شما را به دیگران ترجیح دهند. هر کس برای خود طرفدارانی دارد شما هم خصوصیاتی دارید که به نظر دیگران جالب توجه است. همین اکنون فهرستی از نکات مثبت خود تهیه کنید.

– توجه به امر منفی : عده ای عادت دارند که به جنبه های منفی زندگی خود توجه کنند و از کنار جنبه های مثبت بی تفاوت بگذرند، مثل این است که از پشت میکروسکوپی نگاه کنید که یک سلول سرطانی در احاطه تعداد بیشماری سلول سالم قرار گرفته. شما وجود آن تک سلول را متوجه می شوید اما آن بی شمار سلول سالم را نمی بیند.

راه حل عملی برای نجات از موقعیت توجه بیش از حد به امر منفی این است که به حالت ریلکس ( آرمیدگی) بروید و به خود تلقین کنید که شما خوب و محترم هستید.

بی توجهی به امر مثبت: در این حالت حتی جنبه های مثبت زندگی، منفی انگاشته می شود. انسان موفقیتهای خود را نمی بیند و تصور ذهنی بدی از خویشتن دارد. اغلب کسانی که از اضطراب رنج می برند افسرده هستند.

یکی از علل افسردگی و بی توجهی به امر مثبت این است که خیال می کنیم، نمی توانیم از انجام کارهایی که قبلا از آن لذت می بردیم، شاد شویم. ممکن است با بی توجهی به امر مثبت حتی از این هم فراتر روید و اگر کسی در مقام تعریف از شما برآید به او بگویید به این موفقیت اتفاقی بود. شانس آوردم که برنده شدم.

” بگذارید کلمات تعریفی آنها ذهن ناهشیار شما را نوازش دهد و با عبارت “متشکرم” به او پاسخ دهید.هم اکنون لیستی از موفقیت هایتان در شش ماه گذشته تهیه کنید تا به قابلیت های درونی خود پی ببرید

– پیش بینی منفی : گاه اعمال دیگران را در مقابل خود خصومت آمیز تلقی می کنید حال آنکه ممکن است دیگران در اثر ناراحتی خود عمل ناخوشایندی صورت داده باشند، آن را به حساب خود نگذارید

– درشت نمایی، ریزبینی : عادتی است که بر اساس آن با حوادث را بیش از حد بزرگ می کنید یا کم اهمیت جلوه می دهید و یا با اشتباه مختصری در ذهن خود فاجعه میسازید. حال آنکه این اشتباهات ممکن است گریبان گیر بسیاری از افراد شود.

وقتی از عمل خود خشنود می شوید از خود قدردانی کنید و حتی با صدای بلند از خویش تشکر کنید و به این ترتیب به ذهن ناهشیار خود پیام های خوب مخابره نمایید

– استدلال احساسی : شرایطی است که احساس جایگزین واقعیتها میشود. مثلا صبح از خواب برمی خیزید و تحت تاثیر خوابی که دیده اید احساس اندوه می کنید و به خود می گویید “من اندوهگین هستم و زندگیم در اندوه می گذرد.” به خود تلقی کنید که آرام و شاد هستید، از تزریق احساس مثبت برای تغییر احساسات خود در سطح ناهشیار استفاده کنید.

– بایدها و نبایدها : تسلیم باید شدن به مفهوم احساس بخشش و گناه است شما میتوانید معیارهای مربوط به خود را وضع کنید و مهم نیست که دیگران در این زمینه چه نظری دارند. تحت تاثیر بایدها خود را تابع رئيس ناهشیار خود نسازید.

– مطلق کردن اشتباه : به خاطر یک اشتباه جزئی خود را سرزنش می کنید و می گویید “من همیشه ناموفقما” واقعیت این است که همه اشتباه می کنند در صورت اشتباه کردن هم ارزشمند هستید و در ازاء هر اشتباه کارهای درست فراوان انجام می دهید. توماس ادیسون هم قبل از اختراع لامپ صدها بار اشتباه کرد. در برخورد با اشتباهات خود بگویید اشتباه کردم و جبران می کنم و بعد به کار خود ادامه بدهید

– تقصیر بر گردن گرفتن : گاهی مسئولیت حادثه ای را بی آنکه در ایجاد آن نقشی داشته باشید به عهده می گیرید. شما اشتباه نکرده اید. دیگران کاری خطا صورت داده اند و با این حال گناه را بر گردن می گیرید و خود را سرزنش می کنید و این اعمال است که تولید اضطراب می کند. بدانید که کسی نمی تواند و نباید رفتار دیگران را کنترل کند و هر کسی مسئول رفتار خویش است

در آخر یادمان باشد که : حوادث بیرونی نه، بلکه افکار ما است که روحیه ما را شکل می دهد. علاوه بر شناخت ده خطای شناختی انجام یکسری فعالیت های دیگر نیز نقش عمده ای در بهبود و درمان اضطراب دارند. از جمله این روش ها می توان به استفاده از حمام آب گرم اشاره کرد. هرچقدر هم احساس اضطراب داشته باشید، پس از استراحت در سونای خشک یا بخار، احساس آرامش خواهید داشت. با گرم کردن بدن خود، گرفتگی عضلات و استرس خود را کاهش می دهید. احساس گرما به عصب ها دستور کنترل حالت می دهد که روی سروتونین فرا رسان های عصبی تاثیر می گذارد. گرم کردن بدن را می توان نوعی ورزش نیز دانست.

استفاده از آب گل نمک یکی از راههای دیگر رفع اضطراب و انرژی های منفی محیط است. در محیط های اطراف ما انرژی های منفی و سیاه بسیاری است که باعث بروز برخی مشکلات و ناراحتی ها می شوند؛ مثل: افسردگی، نارسایی در عملکرد ارگان های بدن، افکار غیر واضح و مهم ، اضطراب و …

رهایی از این انرژی ها کار دشواری است مگر آن که روح خود را وسعت بخشیده باشید. یکی از روش های خوب برای این منظور تمرین روحی است و درمان با آب نمک یکی از بهترین راه ها برای آن است. هریک از ما تحت تاثیر انرژی های سیاه و منفی اطرافمان هستیم. این انرژی ها در پیرامون برخی افراد بسیار زیاد است و در برخی افراد کمتر. وقتی که این نشانه ها در شما بروز می کنند، می توانید از روش های درمانی آب نمک استفاده کنید.

 

– بی حالی وسنگینی و احساس رخوت                                   – کاهش چالاکی و فعالیت جسمی

– عدم توانایی لازم برای فکر کردن و تمرکز                             – افکار در هم و شلوغ

– احساس خشم و سایر احساسات منفی دیگر                          – هرشکل از بیماری های فیزیکی

– استرس

 

وقتی که دچار این علائم می شوید از نظر جسمی احساس خستگی زیادی می کنید و از نظر روحی و عاطفی نیز حساس می شوید. دوش گرفتن با آب نمک برای رفع این انرژی ها به شما کمک می کند.

 

تاثیر ورزش شنا بر روان انسان

آمادگی جسمانی بخصوص در افراد روانی که از اجتماع کناره گرفته و فعالیت جسمانی خاصی ندارند، بسیار پایین است . یک دسته از بیماری های انسان، بیماریهای روانی است که مربوط به کارکرد مغز میباشد و در خیلی از موارد علت اصلی آنها مشخص نیست.

بنابراین با نامشخص بودن علل این بیماری ها، درمان آنها نیز با مشکل روبروست . یکی از روش های درمانی که امروز تأکید می شود؛ نقش ورزش، خصوصا ورزش مفرح شنا در پیشگیری و درمان بیماری های روان می باشد.

آمادگی جسمانی بخصوص در افراد روانی، که از اجتماع کناره گرفته و فعالیت جسمانی خاصی ندارند، بسیار پایین است. تحقیقات امروز نشان می دهد که داشتن آمادگی جسمی بر بهبود بیماری های روانی تأثیر قابل توجهی دارد.

فعالیت عضلانی در فشارهای عاطفی موجب می شود مقداری از واکنش فیزیولوژیکی ناشی از هیجان، از بین برود. اضطراب یا سایر هیجان های شدید، باعث می شود بدن دستخوش تغییراتی شود که مقدمه عمل است، از جمله این تغییرات، كاتكل آمین ریلیز (آزاد شدن زیاد هورمون های سیستم اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک، مثل آدرنالین و استیل کولین)، افزایش جریان خون – و اختلال در جریان ترشحات معده – است؛

پس به دنبال هیجان ممکن است اختلال عملکرد بعضی از ارگان ها مثل نفخ و ناراحتی معده و یا اختلال در جریان خون مغز و هورمون های سیستم اتونوم ایجاد گردد؛ اما اگر در پی هیجان های شدید، فعالیت بدنی انجام شود، هورمون های ناشی از هیجان صرف انجام فعالیت بدنی می شود.

بنابراین در این راه مصرف شده و کمتر باعث آسیب روان می شوند. مشخص شده بسیاری از ناراحتیهای روانی از فشارهای هیجانی مکرر در افراد استرسی ایجاد می شود که با فعالیت بدنی منظم و مفرح از جمله شنا، می توان جلوی این آسیب های روانی ناشی از هیجانات را گرفت.

 

نتیجه:

به افراد استرسی توصیه می شود به دنبال هر هیجان یا استرس ورزش مداوم، پرتحرک و مفرح از جمله شنا، داشته باشند، تا بدین ترتیب، افزایش هورمون های فیزیولوژیک بدن، ناشی از استرس، در فعالیت عضلانی مصرف شود و آسیب کمتری بر روان آن فرد بگذارد. البته یکی از مشکلات اینگونه افرادی بی میلی آنها به فعالیت بدنی است که در این مورد نقش یک مربی تربیت بدنی دقیق و متعهد به کار در وادار کردن آنها به ورزش و ایجاد انگیزه بسیار حائز اهمیت است .