بهداشت روانی

بهداشت روانی یکی از موضوعات مهم در عصر حاضر است که توجه بسیاری از محققان را به خود جلب کرده است. همان طور که جسم و روان به طور متقابل بر یکدیگر تأثیر می گذارند و سلامت این دو مقوله، یک پارچگی و سلامت عمومی انسان را در برمی گیرد، پرداختن به این موضوع و شناخت تأثیرات دائمی این دو بر یکدیگر از ضروریات است. هدف از بهداشت روان، ایجاد سلامت روانی از طریق پیش گیری از بیماری های روانی و ایجاد محیطی سالم برای برقراری روابط صحیح انسانی است.

براساس تعریف سازمان بهداشت جهانی WHO سلامت و تندرستی افراد صرفا شامل حالت سلامتی کامل از لحاظ جسمانی نیست؛ بلکه ابعاد سلامت روانی، اجتماعی، قابلیت ارتباط موزون و هماهنگ با دیگران، تغییر و اصالت محیط فردی و اجتماعی، حل تضادها و تمایلات شخصی به طور منطقی، عادلانه و مناسب را نیز در بر می گیرد. انجمن کانادایی بهداشت روانی نیز این مفهوم را در سه قسمت تعریف کرده است:

١- نگرش های مربوط به خود که دربردارنده تسلط بر هیجان ها، آگاهی از ضعف ها و رضایت از خوشی های ساده است.

۲- نگرش های مربوط به دیگران که شامل علاقه به دوستی های طولانی و صمیمی، احساس تعلق به یک گروه و احساس مسئولیت در محیط انسانی و مادی است.

٣- نگرش های مربوط به زندگی که شامل پذیرش مسئولیت ها، انگیزه توسعه امکانات و علایق خود، توانایی اخذ تصمیم های شخصی و انگیزه خوب کار کردن است.

 

براساس نتایج مطالعات انجام شده، ورزش و فعالیت بدنی منظم از عوامل بسیار با اهمیتی است که بر سلامت روان افراد تأثیر می گذارد. این مقوله تا حدی مورد توجه قرار گرفته است که سازمان بهداشت جهانی شعار خود را با عنوان “تحرک رمز سلامتی” مطرح کرد. در این زمینه سطح پرداختن به ورزش و فعالیت بدنی بسیار با اهمیت است.

مطالعات انجام شده در این زمینه، افزون بر سلامت روان، به ارتباط میان پرداختن به فعالیت بدنی با دیگر ویژگی های روانشناختی پرداخته است. محققان اظهار کرده اند، ورزش و فعالیت بدنی افزون بر سلامت روان، منجر به بهبود و ارتقای ویژگی های شخصیتی، هیجان خواهی، اعتماد به نفس، و تصویر بدنی و اجتماعی مثبت می شود.

هیجان خواهی، یکی از ویژگی های شخصیتی است که با عنوان “نیاز به تجارب و احساس های گوناگون، پیچیده، بدیع و بی سابقه و تمایل به خطرجویی” تعریف شده است. زاکرمن Zukerman نیز هیجان خواهی را دلیلی برای تمایل به داشتن هیجان و تجربیات جدید و تمایل به خطرپذیری توصیف کرده است.

 

بهداشت روانی

 

محققان معتقدند افرادی که هیجان خواهی بالایی دارند، به تحریکات شدید و تنوع نیاز دارند و دست به هر فعالیتی می زنند تا به سطح بالایی از تحریک دست یابند. این افراد محیطی را جستوجو می کنند که برای آنها فرصت هایی برای ابداع، تحریکات غلیظ ذهنی و پیوستن به گروه همتایان خود فراهم سازد. در مطالعات دیگری نیز نشان داده شد ویژگی های شخصیتی همانند رقابت طلبی و هیجان خواهی در تعیین ورزش مورد علاقه نقش بسزایی دارد .

در این راسته ورزش قهرمانی عاملی مهم در تشویق عموم مردم به ورزش است . متخصصان بیان می کنند که ورزش نخبگان مانند مسابقات المپیک ، تعداد بیشتری از مردم را به مشارکت در ورزش و فعالیت های بدنی جذب می کند . مردم از موفقیت ورزشکاران الهام می گیرند و سعی می کنند خودشان نیز در راه انسان قدم بگذارند .

در حقیقت ورزش نخبگان در  هر جامعه جایگاه ویژه ای دارد و تالش در راستای ورزش نخبگان به علت نقش مهم آن در بالا بردن روحیه ملی ، افتخارات کشور ، کمک به اقتصاد و افزایش غرور ملی- سیاسی توجیه می شود .

بسیاری از ورزشکاران نخبه ، شرکت در مسابقات بزرگ از جمله المپیک را نقطه اوج ورزش حرفه ای خود می دانند و می کوشند تا برای این رویدادها بیشترین میزان آمادگی را کسب کنند .

پژوهش ها نشان داده اند که آماده شدن برای مسابقات بزرگ مانند المپیک سال ها به طول می انجامد و ضروریست تا ورزشکاران نخبه به دقت برای رسیدن به اوج عملکردشان برنامه ریزی کنند .

آنها نه تنها باید به آماده سازی جسمانی ، تکنیکی و تاکتیکی خود توجه کنند ، بلکه باید جنبه روانی را نیز در نظر بگیرند . برای اینکه ورزشکاران نخبه بیشترین بهره مندی را از این چهار نوع آمادگی به دست آورند ، باید بین آنها ارتباط درونی برقرار کنند .

در این راستا محققان و متخصصان حوزه بهداشت روانی و روانشناسی ورزش معتقدند فشارهای جسمانی و روانی بال در ورزش قهرمانی در ورزش قهرمانی منجر به کاهش سلامت روانی و افزایش رفتارهای پرخاشگرانه می شود.

افزون بر این ، مطالعات نشان داده اند سال های اوج رقابت در ورزشکاران نخبه می تواند به هم پوشانی با اوج سن بروز اختلالات روانشناختی منجر شود .

همچنین علاوه بر استرس های جسمانی به هنگام تمرین  و رقابت ورزشکاران نخبه ،  با شرایط استرس زای  دیگری مانند موقعیت تیم ، باخت ، رسانه ها ، آسیب جسمانی راحت رسانده باشد آسیب جسمانی و پایان عمر ورزش قهرمانی روبرو هستند .

 

از سوی دیگر، ورزشکاران نخبه به دلیل ترس از حمایت نکردن مربی یا اطرافیان، درک نکردن مفهوم سلامت روانی و تاثیر آن بر اجرای ورزشی و موفقیت خود و ترس از ضعیف نگریسته شدن، اغلب تمایلی به شرکت در برنامه ها و دوره های مرتبط با مشکلات سلامت روان ندارند .

 

محققان اظهار کرده اند که با وجود چالش های فراوانی که در زمینه انتشار یافته ها در خصوص سلامت روانی مرتبط با ورزش برای پیشبرد اهداف پیشگیری ، شناسایی و درمان آسیب شناسی روانشناسی در ورزش انجام گرفته است، اما هنوز هم فشارهای زیادی برای پرداختن به این مسائل در ورزش وجود دارد.

در حالی که مطالعات متعددی به اثبات رسانده اند که ورزش و فعالیت بدنی منجر به افزایش سلامت روان در افراد می شود، اما مطالعات انجام شده در حیطه ورزشکاران نخبه ، بیانگر این واقعیت است که ورزش و فعالیت بدنی در سطح بال و پرفشار وبیش تمرینی، منجر به کاهش سلامت روان و افزایش علائم افسردگی ، اضطراب و تحلیل رفتگی خواهد شد .

 

نتایج یک مطالعه ملی که Gulliver و همکاران روی ورزشکاران نخبه استرالیایی انجام دادند، بیانگر این بود که پنجاه درصد از آنها دست کم یکی از نشانه های مرتبط با علائم کاهش سلامت روان را دارا بودند .

نیز، مطالعات انجام شده روی ورزشکاران نخبه پس از دوران ورزشی، نشان دهنده افزایش خطر ابتلا به بیماری های سلامت روانی و ذهنی در این قشر است