تقویت عضله

تقویت عضلات

وقتی بدن در آب غوطه ور می شود (مانند استخرهای آب) وزن بدن کاهش می یابد . بعضی بیماران به علت مشکل مفصل و درد ناشی از آن نمی توانند به راحتی راه بروند . در آب وزن بیمار کم شده و در نتیجه فشار کمتری به مفاصل اندام تحتانی وارد می شود . وقتی مفصل وزن کمتری را تحمل کند بهتر می تواند حرکت کند و حرکات نرمشی و تقویتی را انجام دهد . مقاومت آب در مقابل حرکت اندام می تواند به تقویت بیشتر عضلات آن کمک کند . درست مانند کسی که برای تقویت بیشتر عضلات خود از وزنه استفاده می کند . با این تفاوت که مقاومت آب ملایم تر از وزنه است و می توان آن را با تغییر سرعت حرکت اندام کم و زیاد کرد ، در همه جهات وجود دارد و همراه با گرما است و بنابراین استانه تحمل بیمار را بیشتر می کند . در بسیاری از بیماری های سیستم حرکتی مانند کمردرد تقویت عضلات اندام می تواند درد بیمار را تا حدود زیادی از بین ببرد . انجام حرکات نرمشی تحت نظر فیزیوتراپ در آب می تواند به این امر مهم کمک فراوانی بکند.

فشار هیدرواستاتیک

فشار هیدرواستاتیک اثرات نیرومندی تولید می کند که عملکرد قلب و ریه را بهبود داده باعث می شود ، ورزش های آبی شیوه بسیار سودمندی برای حفظ و تقویت عملکرد قلب و ریه باشند. این تأثیر ناشی از فشار همچنین به بهبود جریان خون عضلات کمک می کند.

ریلکسیشن و آرامش

آرامش روحی بیمار که می تواند کمک فراوانی به کاهش دردهای اندام بکند . اکنون آب درمانی در بسیاری از استخرها در حال گسترش هست و ایران نیز به طور طبیعی دارای مراکز درمانی آبی بسیاری می باشد. هر جلسه هیدروتراپی برای یک فرد آسیب دیده و دارای اختلالات استخوانی عضلانی به طور میانگین بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه به طول می انجامد و شامل گرم کردن ، تمرینات دامنه حرکتی و انعطاف پذیری (کششی) ، رهاسازی ، تمرینات قدرتی و تقویتی، تمرینات استقامتی ، تمرینات تعادلی ، هماهنگی و حس عمقی ، فعالیت های عملکردی و سرد کردن است . در ادامه به اختصار به شرح هر جزء پرداخته شده است.

گرم کردن   :این عمل به عنوان جزئی مهم در یک جلسه تمرینی است، که در ابتدای جلسه انجام شود. گرم کردن از نظر فیزیولوژیک به بدن اجازه می دهد با شروع فعالیت تطبیق پیدا کرده و نیازهای فیزیکی لازم را برآورده کند. از مزایای گرم کردن می توان به مواردی از جمله اینکه عضلات منعطف تر شده و احتمال آسیب کاهش پیدا می کند ، اشاره نمود . گرم بودن آب استخر درجه حرارت عضلات و حرارت مرکزی بدن را سریع تر افزایش داده و به پیشگیری از دردناک شدن عضله یاری می رساند . نکته مهم در هیدروتراپی این است که بیمار باید قبل از اجرای هر نوع تمرین کششی با قدرتی تمرین گرم کردن را انجام دهد. هرقدر آب سردتر باشد، طول مدت زمان گرم کردن طولانی تر می شود. هیدروتراپیست به این نکته توجه داشته که تمرین گرم کردن باید در ناحیه در گیر و ساختارهای اطراف آن مربوط باشد.

تمرینات دامنه حرکتی و انعطاف پذیری (کششی) : این تمرینات برای افزایش دامنه حرکتی در یک مفصل یا گروهی از مفاصل طراحی شده اند. مفصلی که دامنه حرکتی بیشتری دارد حرکت را موثرتر می سازد و توانایی عملکرد بیمار را افزایش میدهد. هدف از تمرینات کششی کاهش خطر آسیب های وتری عضلانی، افزایش دامنه حرکتی و بازگرداندن جنبش پذیری به بافت های نرمی که مفصل را احاطه کرده است، می باشد. برای مثال: انجام تمرین های دامنه حرکتی مفصل شانه به همراه دستبندهای شناوری و یا بدون آنها به گونه ای که تمام دست در آب فرو رفته باشد، نمونه ای از این تمرین ها است. حرکات به صورت دو طرفه انجام می شود و بیشتر تمرکز بر اندامی شود که در حال توانبخشی و بازتوانی می باشد.

نکته : تمرین های کششی باید در حالی انجام شود که مفصل اندکی خم شده است و حرکات پا با سرعت متوسط انجام شود، ضمن توصیه می شود از تمرینات کششی استاتیک (ایستا) استفاده شود ، زیرا به عضله امکان می دهد، بدون ایجاد پارگی های میکروسکوپی در بافت عضلانی که بر اثر تمرینات کششی نوسانی بالستیک ایجاد می شود، طویل شود.برای برخورداری از حداکثر مفید واقع شدن تمرین،کشش باید حداقل به مدت۱۰ثانیه نگه داشته شود.

رهاسازی : تلاشی آگاهانه برای کاهش تنش در عضله می باشد. تنش در عضله به دو صورت است :

الف) فیزیولوژی: در اثر درد یا آسیب شدید.

ب) روانی:  در اثر خستگی یا اضطراب ، ایجاد می شود . بر طبق اصل قانون عصب رسانی شرینگتون در تمرین، هرچه انقباضات قوی تر ایجاد شود، به دنبال آن رهاسازی عضله بیشتر می شود. گرمای آب درون استخرهای آب درمانی موجب افزایش رهاسازی عضلانی و گردش خون شده و درجه درد و اسپاسم را به طور چشمگیری کاهش می دهد، باعث از هم گسیختگی چرخه درد می شود. ضمن اینکه عملکرد نامطلوب مفصل ، که در اثر آسیب یا بیماری ایجاد شده را کاهش می دهد . روش های رهاسازی عبارتند از : الف) روش موضعی : )گرما ، ماساژ و کشش مفصل(

ب) روش رهاسازی عمومی: (شناوری و تمرینات تفسی) که هیدروتراپیست می تواند ترکیبی از این دو روش را برای بیمار استفاده کند.

کاربرد استفاده از تکنیک رهاسازی : زیاد بودن تنش عصبی- عضلانی ، حاد یا مزمن و محدود شدن حرکت و عملکرد مفصل در اثر سفت شدن عضلات و وضعیت نامطلوب خواب و پرکاری  ، خستگی، واماندگی بعد از فعالیت و قبل و بعد از عمل جراحی در بیماری های مختلف .

تمرینات قدرتی و تقویتی : قدرت عضلانی ، تنشی است که یک عضله می تواند در یک انقباض اعمال کند . انقباض ممکن است به طور داینامیک (پویا) یا استاتیک (ایستا) در عضله ایجاد شود. اندازه و قدرت یک عضله با به کار گرفته شدن و یا عدم بکارگیری واحدهای حرکتی آن افزایش و کاهش می یابد . قدرت عضلانی بیشترین مقدار مقاومتی است که بیمار می تواند با یک بار کوشش در آب حرکت دهد در حالی که استقامت عضلانی به تعداد دفعاتی که بیمار می تواند یک مقاومت زیر بیشینه معین را بالا برده و یا حرکت دهد ، اشاره می کند.

برخی از موارد کاربرد استفاده از روش افزایش قدرت و بعد از آسیب یا عمل جراحی و یا دوره ای از محدودیت حرکت، که عضله ضعیف می شود او وقتی بیمار به علت بیماری یا آسیب نمی تواند روی زمین راه برود و یا توانایی انجام فعالیت های مورد نیاز زندگی روزانه را ندارد.

تمرینات استقامتی : تمریناتی است که طولانی مدت و با شدت کم اجرا می گردد و بر دو نوع است :

الف) استقامت عمومی: شامل تمرینات هوازی در جهت تقویت سیستم قلبی تنفسی می باشد . برای نمونه جاگینگ (دویدن نرم در آب) . معمولا استفاده از تمرین هوازی در مرحله اولیه هیدروتراپی کاربرد ندارد، زیرا در هیدروتراپی،  فعالیت های طولانی مدت و با شدت زیاد توصیه نمی شود و بیمارانی که آسیب های جدی دیده اند نمی توانند با شدت زیاد در آب تمرین کنند ، در نتیجه ضربان قلب در حد تمرینات هوازی افزایش پیدا نمی کند . تمرینات هوازی را می توان بعد از دست یافتن بیمار به دامنه حرکتی طبیعی ، سطح قدرت و استقامت عملکردی مناسب به طور ویژه و با در نظر گرفتن شرایط ، قدرت و ضعف های بیمار برنامه ریزی کرد .

ب) استقامت موضعی : اینگونه تمرینات در جهت تقویت یک یا چند عضله انجام می گیرد مانند تمرینات با وزنه در آب ( وزنه سبک با تکرار بالا )

تمرینات تعادلی، هماهنگی و حس عمقی : توانایی حفظ پایداری بدن در محوطه سطح اتکا را تعادل که از آن به عنوان یک واکنش حرکتی در برابر تغییرات مرکز ثقل تعبیر می شود . تعادل به یک پارچگی محرکهای دریافتی از سیستم های بینایی ، شنوایی و حس حرکتی وابسته است . تعادل به دو بخش تعادل استاتیک و تعادل داینامیک تقسیم میشود . با توجه به این که حین فعالیت های روزمره ، نقش تعادل بسیار ضروری است ، در طراحی برنامه تمرین در آسیب درمانی ، محیط های آزمایشگاهی و کلینیکی ، بررسی تعادل به عنوان ابزاری در ارزیابی ثبات و کنترل عصبی عضلانی در افراد سالم و بیمار استفاده میشود . همکاری سیستم عصبی مرکزی با عضلات و ارگان های حسی (چشم، گوش و …) در فرآیند یک مهارت خاص را هماهنگی می گویند . تمرینات تعادل ، هماهنگی و حس عمقی در طراحی برنامه تمرین در آسیب درمانی نقشی مهم ایفا می کند . حس عمقی شامل تشخیص وضیعت مفاصل ، حس تشخیص نیرو، شدت و مدت انقباض عضله است که این اطلاعات از ناحیه دوک عضلانی و گیرنده های موجود در مفاصل و پوست به سیستم عصبی مرکزی مخابره می شود . تمرینات تعادلی از طریق تقویت عضلات خصوصا عضلات پا ، باعث میشود که هنگام لغزیدن تعادل حفظ شده و از افتادن و زمین خوردن پیشگیری شود.

فعالیت های عملکردی : هیدروتراپیست باید توانایی آن را داشته باشد تا اکثر فعالیت های عملکردی را در محیط آب شبیه سازی کند . به عنوان مثال ضربه پرتاب بیس بال یا ضربه های تنیس را در زیر آب اجرا کند . این امر باعث افزایش ادراک، آگاهی و اعتماد به نفس در زمان اجرای همان فعالیتها در شرایط واقعی و پیشرفته (در زمین) و یا حتی شرایط مسابقه میشود.