نجات غریق

شناگاه های طبیعی (رودخانه ها، چشمه ها، دریا، سدها و …)

شناگاه های طبیعی در فصل تابستان ممکن است جهت شنا مورد استفاده قرار گیرند، همه ساله موارد زیادی از غرق شدن شناگران در دریا ، رودخانه ها و دیگر محل های مورد استفاده اتفاق می افتد که عمدتاً ناشی از بی توجهی افراد به رعایت نکات ایمنی است . بنابراین مسئله اساسی در استفاده از شناگاه های طبیعی توجه به حفظ ایمنی شناگران است .

به لحاظ بهداشت و سلامت نیز آب این مناطق ممکن است حاوی آلاینده های میکروبی، شیمیایی و فیزیکی باشد . با آغاز فصل گرما و حضور مردم در شناگاه های طبیعی ، موارد زیادی از ابتلا افراد به بیماری های منتقله از آب گزارش می شود . بدیهی است که تماس با آب هایی که هیچگونه اطمینانی جهت عدم وجود باکتری ، قارچ و … در آنها وجود ندارد ممکن است سبب ابتلا به بیماری های گوارشی و پوستی گردد .

* آلودگی های زیست محیطی نکته قابل توجه دیگری است که باید مد نظر قرار گیرد . آلاینده های شیمیایی (مانند سرب و جیوه) ناشی از تخلیه فاضلاب و یا پساب کارخانه ها در بالا دست رودخانه ها و آبریزها ممکن است سبب ایجاد مشکل گردد . قبل از استفاده از هر آبی جهت شرب ، شنا ، تفریح و یا هر مورد دیگر باید جنبه های ایمنی بهداشتی در ابعاد سلامت فردی و زیست محیطی مورد توجه قرار گیرند.

 

انسان در طول زندگی با حوادث گوناگونی مواجه می شود که خطرات جانی و مالی بسیاری را برای انسان به همراه دارد تعدادی از این حوادث به صورت طبیعی برای انسان و موجودات دیگر روی می دهد که عبارتند از سیل ، زلزله ، بهمن ، آتشفشان ، رعدوبرق ، سونامی ، طوفان و … اما حوادث گوناگونی هم وجود دارد که علل وقوع آن انسان می باشد که بسیاری از آنها بدلیل ایجاد تکنولوژی و پیشرفت آن روی می دهد که بر اساس بی دقتی ، بی احتیاطی و مسائل دیگری روی می دهد .

 

یکی دیگر از این حوادث که هم وابسته به تکنولوژی است و هم می تواند بر اثر سوانح طبیعی روی دهد غرق شدن است . غرق شدن ممکن است بر اثر سیل یا افتادن انسان ها یا حیوانات در رودخانه و دریا باشد و یا ممکن است در استخرهای تفریحی یا صنعتی باشد این راهنمای آموزشی در مورد نوع وقوع حادثه، پیشگیری از وقوع آن ، نجات غریق از داخل آب و احیای قلبی ریوی غریق بعد از حمل به خشکی یا سکوی نجات می باشد که در قسمت ذیل بطور خلاصه گردآوری شده است .

هدف از گرد آوری این مطالب این است که اطلاعات ناجیان غریق و امدادگران و آتش نشانان در مورد نجات انسان ها در آب و خفگی از وجود نداشتن اکسیژن و همچنین امداد رسانی به مصدومین در حوادث مختلف را بالا ببرد.

 

نوع وقوع حادثه

در بعضی حوادث اشخاص ناخواسته و در شرایط اضطراری دچار سانحه می شوند ممکن است براثر آمدن سیل خانه ، ماشین ، حیوانات و سکنه آن دچار غرق شدگی شوند ، که نحوه امداد رسانی به آنها بسیار دشوار است و باید با امکانات و وسایل پیشرفته از جمله هلیکوپتر نجات ، سبد حمل نفرات مصدوم ، طناب و وسایل فرود و صعود استفاده کرد که نیاز به کمک دسته جمعی با نفرات بالا این عمل را انجام داد که بسته به شرایط محیط انجام این عمل نجات متفاوت است اما در غرق شدن افراد درون دریا نیاز به قایق های نجات نیز می باشد که کمک رسانی با افراد بیشتری امکان پذیر است.

در غرق شدگی در استخرها و منابع روباز این عمل می تواند توسط یک یا چند نفر انجام شود که این نیز بسته به تعداد غریق متفاوت است

 

مراحل انجام نجات قبل از وقوع حادثه و پس از آن

 

الف) پیش گیری  

  ب) دیدبانی  

 ج) حمل غریق  

 د) احیای قلبی ریوی

 

پیشگیری در شهرها برای ایجاد مکان های تفریحی و ورزشی ساخت استخرها و مجموعه های آبی رواج یافته است که توسط افراد متخصص در این زمینه طراحی می شود . این مجموعه ها دارای قسمت های مختلفی است، همچون : محدوده اصلی استخر که آب در آن ریخته می شود ، محوطه دور استخر ، حوضچه ضد عفونی (حوضچه کلر) ، محل نصب دوش ها ، محل قرار گرفتن سالن جکوزی ، سونای خشک و بخار و سرویس های بهداشتی از آن جمله اند .

از لحظه ای که شما وارد مجموعه این چنینی می شوید با علائم و تابلوهای راهنما کلیه مکان ها مشخص می شود به طوری که شما بتوانید از امکانات داخل مجموعه استفاده بهینه را ببرید.

نصب دوش های آب سرد در کنار محوطه های سونا امری لازم و ضروری است که برای جلوگیری از افت فشار و بیهوشی افرادی که مدت طولانی در این مکان باقی می ماند تعبیه می شود . کف تمام ساختمان باید از سنگ ها و موادی استفاده شود که از سر خوردگی جلوگیری شود.

یکی از حوادثی که در این مجموعه ها رخ می دهد این است که بعد از مرطوب شدن این سطوح متقاضیان دچار سانحه شده و قسمت هایی از بدن آسیب دیده ، پاره شده و یا دچار شکستگی استخوان های مختلف بدن از جمله : لگن ، ستون فقرات ،  دست ها و جمجمه سر می شوند که این حوادث می تواند فرد را دچار صدمات جبران ناپذیری از جمله قطع نخاع و در نهایت مرگ کند که با وسایل و امکانات بسیار ساده ای می توان از این امر جلوگیری به عمل آورد ، به این صورت که از سنگ های آجدار در کلیه کف پوش های یک مجموعه آبی استفاده کرد یا از کاشی های کوچک مربع یا شش ضلعی که ضلع هر یک از آنها از ۳ سانتی متری تجاوز نمی کند استفاده کرد .

در محوطه بیرون از استخرها ، راه روها ، سالن های استراحت ، آفتاب گیر و مکان های غذا خوری ، سرویس های بهداشتی و زیر دوش ها باید از دمپایی استفاده کرد و در کنار محدوده آب از کف پوش های لاستیکی و پلاستیکی استفاده شود که امنیت جان شناگران در بیرون از آب نیز تامین باشد.

نکته اصلی این است که طراحی استخرها به گونه ای باشد که قسمت کم عمق و عمیق مشخص شده باشد که توسط طناب های مختلف از هم جدا شده و به گرداگرد این طناب ها کپسول از جنس پلاستیکی وجود دارد تا طناب را روی روی سطح آب معلق نگه دارد.

همچنین با نصب علائم و تابلوها قسمت کم عمق و عمیق را مشخص کرده و عمق هر قسمت از استخر برحسب متراژ واقعی آن روی تابلوها یا دیواره استخر نوشته تا شناگران از شرایط منطقه ای که در آن شنا می کنند مطلع گردند و در ضمن ناجیان غریق با اطلاع رسانی و دادن هشدارهای لازم به متقاضیان از وقوع حوادث جلوگیری کنند که حتی تذکری کوچک می تواند از سانحه جبران ناپذیری جلوگیری به عمل آورد .

 

دید بانی

مهم ترین وظیفه یک نجات غریق در کنار استخر یا در محیط مشخص شده در کنار دریا امر دیدبانی است و بدین گونه که در صورت مشاهده خطر سریعاً تذکر داده و شناگر را از خطری که تهدیدش می کند آگاه سازد ، همچنین در صورت مشاهده غريق سريعاً عکس العمل نشان داده او را از محدوده خطر دور کند و این عمل می تواند با امکانات و وسایلی که در اختیار نجات غریق بوده و یا توسط خود نجات غریق انجام گیرد.

با دید صحیح و مناسب در این کار می توان خطرات را به حداقل رساند و شناگران از می توانند در محیطی امن مشغول تفریح و شنا باشند .

البته روش چیدمان و ناجیان غریق در کنار استخرها و نشستن آنان در سکوهای بلندی که در کنار استخرها و نشستن آنان در سکوهای بلندی که در کنار استخرها تعبیه شده اند بسیار حائز اهمیت می باشد به طوری که ناجیان هر کدام قسمتی را که مشرف به آنها می باشد تحت نظر می گیرند و سر ناجی نیز به کلیه ناجیان نظارت داشته و تمامی محیط استخر را در کنار دیواره استخر بررسی کرده و در اطراف استخر گشت می زند تا در صورت بروز حادثه ای که از دید ناجیان خارج بوده همکاران را مطلع کرده و به آن رسیدگی کنند.

 

وسایل مورد نیاز

از جمله وسایل نجات در استخر عصای نجات است یک میله صاف که انتهای آن پیچیده و گرد می باشد که جهت بیرون کشیدن غریق هایی که در کنار دیوار استخر فرو رفته اند استفاده می شود که طولی حدود ۲ الی ۳ متر دارد. یکی دیگر از این ابزار حلقه نجات است و با طنابی که به آن وصل می کنند در استخر و دریا مورد استفاده قرار می گیرد.

جلیقه نجات نیز جزء وسایلی است که در دریا و رودخانه مورد استفاده ناجیان قرار می گیرد از جلیقه نجات در منابع روباز و مکان هایی که قایق های تفریحی وجود دارد مورد استفاده قرار می گیرد که ویژگی مناسبی جهت حوادث گوناگون دارا می باشد.

تخته نجات نیز جزء وسایل نجات غریق می باشد که بیشتر در دریا مورد استفاده ناجیان قرار می گیرد که ناجیان غریق به وسیله یک طناب آن را به خود متصل کرده و به سمت غریق شنا می کنند .

چراغ قوه هم در ابعاد مختلف جزء ابزار هستند که در استخر در هنگام قطع برق کاربرد فراوان دارد و تا وصل مجدد برق یا به کار انداختن ژنراتورهای موجود مورد استفاده قرار می گیرند .

از پتو نیز برای گرم کردن غریق ها استفاده می شود . از جعبه کمک های اولیه در حادثه هایی که پیش می آید استفاده می شود و از این روی نیز برای احیای ریوی و همچنین از کپسول اکسیژن – ایربگ و ماسک تنفسی نیز در این زمینه استفاده می شود.

 

حمل غريق به مکان بی خطر

هر فردی در حال غرق شدن بود ابتدا سعی می کنیم از وسایل کمکی استفاده کنیم اما اگر فاصله ما از غریق دور بود با پرش پا باز و شنای کرال سینه خود را به او می رسانیم. برای اینکه بتوان یک غریق را از داخل آب بیرون کشید نیاز به آمادگی جسمانی بالایی می باشد و جدا از این آمادگی ؛ دیدن دوره آموزشی نجات کاری الزامی است به این صورت شناگرانی که در امر شنا مهارت کافی داشته ؛ نمی توانند به سادگی غریقی را نجات دهند و در مواجه با غریق و در برخورد با آنها ممکن است خود نیز غرق شوند لذا جدا از اینکه مهارت در شنا موجب موفقیت در این امر می باشد قدرت بدنی و دیدن آموزش های ویژه نجات غریق لازم و ضروری است نجات غريق جدا از مهارت در رشته های عمومی شنا ، بایستی انواع شنای حمل غریق را فرا بگیرد که بصورت زیر می باشد:

 

انواع حمل غريق

الف) در قسمت عمیق

حمل چانه از پشت (A

جفت زیر بغل از پشت با پای پشت مقدماتی (B

حمل ساعد تک از پشت (C

حمل سینه (D

حمل دو کتف از پشت (با یک دست دو کتف را گرفته) پای پهلو (F

 

ب) در قسمت کم عمق (در سطح ) :

زین ( A         اطفایی (B         حمل چانه

حمل دو کتف حمل سینه   /     اطفالی زین     /      حمل ساعد جفت زیر بغل

 

نجات غریق

 

 

انواع غریق ها از نظر ظاهری

۱- غریق در شکل ظاهری، گوناگون است که ممکن است به خاطر ترس بیش از حد، تمامی عضلات بدن از کار افتاده باشد و مثل تکه سنگی در آب فرو بروند

۲- غریق بر اثر خوردن حجم زیادی آب بیهوش شده عضلات بدن لخت شده و آرام آرام در آب فرو می روند. حمل آن بسیار آسان می باشد و براحتی آن را به سمت خشکی حمل می کنند.

٣- بدترین شکل غریق وحشی می باشد که در این حالت غریق به افراد نزدیک به خود حمله کرده و این حالت بر اثر ترس از مرگ روی می دهد که خود و اطرافیان را به قعر آب می کشد و ناجیان با مهارت در امر نجات و با کمک فنون دفاع شخصی این غریق را محکم مهار کرده و با آرامش دادن به وی او را به کنار استخر می کشند که این کار انرژی زیادی را طلب می کند و بسیار دشوار است. که در این حالت ناجیان غریق ممکن است خود دچار حادثه شوند .

غریق های وحشی را از زیر دو کتف گرفته و با شنای پهلو به کنار آب می برند و با کمک همکاران ، غریق را از آب بیرون می کشند . حمل غریق کار دشواری است که در دریا باید به کمک وسایل و ابزار نجات غریق را بیرون کشید که یکی از این ابزار تخته نجات است که آن را به دست غریق قرار داده و با طناب تخته را می کشند و در صورت شنا در مسافت های طولانی خود ناجی نیز با گرفتن آن استراحت کرده و دوباره شنا می کند و به ساحل می رود .

در استخرها برای حمل غریق نزدیک ترین ناجی به سمت غریق شیرجه زده و او را بیرون می کشد حتی اگر ناجی دیگری غریق را ببیند با سوت ناجی نزدیک را خبر می کند تا او غریق را از آب بیرون بکشد.

 

احياء CPR

دیباچه ای از: CPR در اواخر دهه ۱۹۵۰ و اولیل ۱۹۶۰ به پیشرفت نایل آمد .

CPR کاشفان تنفس دهان به دهان آقایان دکتر جیمز الم و پیتر سفار و با اینکه حیات بخشی دهان به دهان در انجیل توصیف شده بود که بیشتر قابله ها برای به هوش آوری نوزادان اجرا می کردند به مرحله عمل درنیامد تا هنگامی که در ۱۹۵۰ کشف گردید .

در اوایل ۱۹۶۰ آقایان دکتر کرون هرن و دکتر نیکر بکر و دکتر جیود استفاده از فشار قفسه سینه را برای دستیابی به مقدار کمی گردش خون مصنوعی کشف کردند .

سپس در اواسط ۱۹۶۰ روش های دهان به دهان و فشار قفسه سینه با هم تلفیق شده تا مشابه با روشی که امروزه مورد استفاده قرار می گیرد شکل پذیرد.

 

حیات بخشی

قلبی CARDIO

تنفسی PULMONARY

احیا کردن RTSU SEITATION

حیات بخشی شامل تکنیک ها و روش هایی که باعث تجدید حیات و زندگی جهت فردی که رو به مرگ و یا ظاهراً مرده است ، می شود . امروزه روش تنفس مصنوعی و ماساژ قلب در سراسر جهان از ویژگی های به خصوصی برخوردار است . از این رو آموزش صحیح این تکنیک برای تمام منجیان غریق که در ارتباط با نجات زندگی افراد از مرگ هستند ضرورت کامل دارد .

 

دستگاه تنفسی respiratory system

دستگاه تنفسی شامل دهان، بینی، حلق، نای، نایژه، نایژک ها و آلوئل ( کیسه های هوایی) می باشد که عمل دم و بازدم را انجام می دهد و در جریان دم هوای اکسیژن دار به خون رسیده و در جریان بازدم گاز کربنیک به خارج دفع می شود .

در یک تنفس معمولی هوا (دم دارای ٪۲۱ اکسیژن و باز دم دارای ۱۷٪ اکسیژن) پس از گذشتن از بینی وارد حلق می شود و دیگری مری Trachea حلق محل و معبر هوا و غذا می باشد که انتهای آن به دو لوله ختم می شود که یکی نای نام دارد.

Esophagus  مری در پشت نای و به موازات آن قرار گرفته و تا معده ادامه دارد و غذا را به معده می رساند و در بالای نای، مانع ورودی غذا به Epiglottis قرار دارد که هوا از آن عبور نموده و به شش ها می رسد زائده اپی گلوت larynx حنجره نای می شود و در موقع بلع محل ورود نای را مسدود می سازد.

هنگامی که سلول های عضلانی در اثر فعالیت گاز کربنیک تولید می کنند رگ های خونی این گاز را به ریه ها منتقل می نمایند افزایش گاز کربنیک داخل خون موجب تحریک مرکز تنفسی می شود که در نتیجه بر شدت فعالیت عضلات تنفسی افزوده خواهد شد. در نتیجه شدت عضلات تنفسی باعث ورود اکسیژن بیشتر و خروج دی اکسید از بافت های عضلانی فعال می شود واکنش این مرکز موجب می شود که تهویه هوا تا ده برابر افزایش پیدا کند.

اگر اکسیژن نیز کاهش یابد مراکز تنفسی را تحریک می نماید به همین دلیل شخصی که اکسیژن خون او به قدری کاهش پیدا می کند که مراکز تنفسی وی تحریک می شوند در شرایط خطرناکی می باشد زیرا ذخیره اکسیژن داخل بدن او به سرعت تمام خواهد شد. و هنگام نرسیدن اکسیژن به خون و تحریک مراکز تنفسی و به پایان رسیدن ذخیره اکسیژن در بدن شخص دچار حالت خفگی می شود .

 

نفس: Breathing

چندین مطالعه وسیع در مورد hand only CPR یا CPR chest – compression احیای قلبی ریوی فقط به وسیله ماساژ و بدون به کاربردن تنفس مصنوعی (نشان داده است که اثری کمتر از احیای متداول ندارد ولی هنوز تمایل برای انجام تنفس کمکی وجود دارد.

باید از دادن تنفس های پرفشار و سریع اجتناب کرد زیرا ونتیلاسیون بیش از حد می تواند منجر به کاهش برونده قلبی و افزایش خطر آسپیراسیون محتویات معده و از طرفی افزایش فشار داخل توراکس و کاهش خونرسانی به مغز و قلب و بدتر شدن وضعیت نرولوژیک فرد گردد. هر تنفس داده شده باید در ظرف یک ثانیه انجام شود که در صورت باز بودن صحیح راه هوایی موجب بالا آمدن قفسه سینه می گردد.

 

نجات غریق

 

دفیبریلاسیون  Defibrilation

 دفیبریلاتور تا آنجایی که امکان دارد باید هرچه سریع تر به بیمار وصل شود. جایگذاری الکترودهای دستگاه دفیبریلاتور در محل صحیح، یعنی در طرف راست، بالای لبه فوقانی استرنوم در زیر قسمت میانی کلاویکول و در سمت چپ به مواذات خط آگزیلاری میانی در سمت چپ نوک سینه قرار داده می شود.

اغلب پدهای جدید، نمودارهای محل نصب صحیح پدها نمایش داده شده است. محل های قابل قبول دیگر برای نصب پدهای دفیبریلاتور پیشنهاد شده است.

 

انواع دفیبریلاتور

انجام دفیبریلاسیون با دستگاهی به نام دفیبریلاتور صورت می گیرد، دفیبریلاتورها در دونوع معمولی و هوشمند وجود دارند؛ در نوع معمولی بعد از تشخیص ریتم VFNT توسط فرد احیاگر، پدال های دفیبریلاتور معمولا در وضعیت قدامی جانبی قرار داده می شود و با فشار 03 گیلوگرم پدال ها بر قفسه سینه فشرده می شوند و با فشردن تکمه ای که معمولا روی پدال قرار دارد انرژی لازم برای شوک دادن را تخلیه می کنند.

در نوع هوشمند که به AED معروف است AUTOMATIC EXTERNAL DEFIBRILATOR و به جای پدال دارای پد الکترودهای به خصوصی می باشد که در یکی از محل های ذکر شده چسبانده می شود و دستگاه توسط میکروپروسسورهای موجود ریتم بیمار را تفسیر می کند و در صورت نیاز با یک فرمان صوتی اعلام می کند که شوک داده شود و فرد احیاگر فقط تکمه مخصوص تخلیه انرژی را فشار می دهد و در صورت عدم نیاز فرمان ادامه احیا را می دهد.

به خاطر کاربرد سریع و راحت این دستگاه، امروزه در اکثر نقاط استخرهای شنا، مراکز ورزشی، فرودگاه ها فروشگاه های بزرگ و مراکز تفریحی و… در کنار جعبه کمک های اولیه وجود دارد و حتی توصیه می شود در بخش هایی که پرسنل أن تبحر کافی در تفسیر ریتم ندارند از این وسیله استفاده شود. حداقل سنی که می توان از این دستگاه استفاده کرد یک سالگی است.

میزان انرژی تحویل شده بر حسب ژول بستگی به نوع دفیبریلاتور استفاده شده دارد. در حال حاضر دو نوع عمده از دفیبریلاتورها شامل منوفازیک و بای فازیک وجود دارد که تفاوت آن ها در نوع تخلیه انرژی شکل موج = VAWE FORM و میزان انرژی به کار گرفته شده است.

در دفیبریلاتورهای با شکل موج تک فاز Mono phasic vawe for، تخلیه انرژی به صورت یک طرفه است ولی در نوع بای فاز یک یا دو فازی، تخلیه انرژی به صورت سری هایی از جریان های دوطرفه می باشد و بر مبنای شواهد دفیبریلاتورهای بای فازیک احتمالا در خاتمه تاکیکاردی های بطنی VTو فیبریلاسیون بطنی VF موفق ترند و به خاطر نیاز به انرژی کمتر در شوک های باشکل موج بای فازیک، صدمه کمتری به میوکارد وارد 033 ژول در مقابل ۰۹۳ ژول در نوع منوفازیک.

در نوع اتوماتیک می شود. 003 AED معمولا بای فازیک هستند و میزان انرژی لازم براساس دستور کارخانه سازنده مشخص شده است ، دفیبریلاتورهای معمولی از نوع منوفازیک و بای فازیک هستند که از سال 2006 با ورود انواع بای فازیک، تمام دفیبریلاتورهای معمولی در حال جایگزینی با بای فازیک ها هستند

 

اهمیت به کار گیری سریع دفیبریلاتور

با توجه به اینکه شایع ترین ریتم منجر به ایست قلبی پس از حوادث ایسکمیک قلبی، دفیبریلاسیون بطنی و تاکیکاردی بطنی می باشد و تنها درمان موثر این آریتمی ها کاربرد دفیبریلاتور است، اهمیت به کار گیری این وسیله معلوم می شود، از طرفی هر دقیقه تأخیر در به کار گیری دفیبریلاتور شانس بقا را ۷ تا %۰۳ کاهش می دهد، در صورتی که ماساژ قلبی به میزان کافی انجام شود با هر دقیقه تأخیر در انجام دفیبریلاسیون کاهش بقا به 00%  به ازای هر دقیقه تأخير تقلیل می یابد .

احیای قلبی باید سریعا شروع شده و تا زمانی که احیاگر کاملا خسته شود یا نیروی کمکی برسد و یا بیمار شروع به تنفس کند بی وقفه ادامه یابد.

 

احیای قلبی ریوی پیشرفته

Advanced cardiovascular life support

در این مرحله از احیاء ترتیب برقراری اقدامات از همان اصول احیای مقدماتی تبعیت می کند C- A – B – D اما از داروها، وسایل و تجهیزات پیشرفته تر استفاده می شود، به طور مثال برای انجام مرحله C یا برقراری مجدد گردش خون هم زمان با انجام ماساژ قلبی برای درمان آریتمی هایی که بعد از حمله قلبی یا در اثر سایر عوامل، منجر به ایست قلبی شده اند از داروها استفاده می گردد

 

LMA 

برای باز کردن راه هوایی و برقراری ونتیلاسیون بهتر و جلوگیری از آسپیراسیون محتویات معده از وسایل راه هوایی پیشرفته نظیر لوله داخل نای استفاده می گردد و یا در مواردی می توان از ماسک لارنژیال = laryngeal mask airway LMA استفاده نمود.

حرف D دراین مرحله شامل کاربرد داروها برای درمان موارد خاص drug و تشخیص علل اولیه منجر به ایست قلبی Diagnosis و به کار بردن اقدامات و تکنیک های لازم definitive technique برای رفع علل منجر به ایست قلبی است.

 

چه موقع از راه هوایی پیشرفته استفاده کنیم؟

ونتیلاسیون از طریق بگ و ماسک و ونتیلاسیون از طریق راه هوایی پیشرفته لوله داخل نای یا راه هوای فوق گلوت مثل ماسک لارنژیال روش های قابل قبولی برای ونتیلاسیون در حین عملیات احیا می باشند، اما چون در حین لوله گذاری داخل نای فشردن قفسه سینه متوقف می شود فرد احیاگر باید نیاز به فشردن قفسه سینه را با نیاز به تعبیه راه هوایی خاص ارزیابی کند و اولویت را بسنجد.

بهتر است راه هوایی پیشرفته را به بعد از انجام چند سیکل CPR و دفیبریلاسیون موکول کرد، اما این تصمیم به طور مطلق همیشه درست نیست و بستگی به وضعیت بیمار دارد مثلا در بیمار مبتلا به ادم ریه شدید یا خطر اسپیراسیون محتویات معده لوله گذاری سریع تر به نفع بیمار است .

بعد از تعبیه راه هوایی قطعی، کفایت ونتیلاسیون مجددا ارزیابی می شود که اینکار با سمع صداهای ریوی و مشاهده بالا آمدن قفسه سینه صورت می گیرد، علاوه براین محل قرارگیری قطعی لوله تراشه، باید با یک تست ثانویه تائید شود برای کاهش مثبت یا منفی کاذب.

کاپنوگرافی برای اندازه گیری دی اکسید کربن انتهای بازدم به کار می رود و ایده آل ترین روش برای تأئید محل قرارگیری لوله داخل نای است و بر کاربرد آن توصیه فراوانی شده است.

از طرفی می تواند وسیله ای برای اطمینان از کفایت گردش خون ریوی باشد. بعد از اطمینان از محل صحیح قرار گیری لوله داخل نای و فیکس کردن آن هر 99 ثانیه یک تنفس داده می شود 03 9 تنفس در هر دقیقه و دیگر نیازی به هماهنگی ونتیلاسیون با تهویه نمی باشد به این صورت که فرد – مسئول ونتیلاسیون با سرعت 03 9 تنفس در دقیقه فرد را ونتیله می کند و فرد مسئول فشردن قفسه سینه با سرعت حداقل 033 بار در دقیقه ماساژ قلبی را ادامه می دهد.

 

دارو درمانی در حین احيا    MEDICATION 

بر قراری راه وریدی مهم است اما نباید با عملیات احیا و دفیبریلاسیون تداخل داشته باشد معمولا یک راه وریدی از طریق وریدهای محیطی با یک | آنژیوکت 09 تا 09 کافی است داروها به صورت بولوس تزریق می شوند و اگر ورید محیطی است پس از هر تزریق 03 سی سی مایع تزریق می گردد. اگر به هر علتی امکان برقراری راه وریدی وجود نداشته باشد یا راه وریدی قبلی دچار اشکال شود اغلب داروهای احیا را می توان از راه لوله داخل نای تجویز نمود.

اپی نفرین، لیدوکائین، وازوپرسین، اتروپین، نالوکسان. در این صورت دوز داروی تجویز شده باید 003 برابر دوز داروی وریدی باشد و با 103 سی سی آب مقطر رقیق شده باشد. تزریق از راه داخل استخوانی intra osseus  روش ترجیحی جایگزین می باشد که نیازی به افزایش دوز ندارد.

علل قابل برگشت عوامل زمینه ای در طول احیا به طور کلی در طول عملیات احیا باید علل قابل رفع را شناسایی و درمان نمود که شامل موارد زیر می باشند و به 6H , 6T معروف است.

 H 6   هیپوولمی، هیپوکسی، هیدروژن یون اسیدوز، هیپو و هیپرکالمی ، هیپوگلیسمی، هیپوترمی 6T    توکسین ها، تامپوناد قلبی، تنشن پنوموتوراکس، ترومبوز وریدهای ریوی، ترومبوز عروق کرونری، تروما منجر به افزایش فشار داخل مغزی و یا خونریزی و شوک می شود.

 

آریتمی های قلبی

چند نوع دیس ریتمی در حین و یا پس از عملیات احیا نیاز به درمان دارند. آریتمی های دارای نبض: برادیکاردی و تاکیکاردی دارای علامت منظور از دارای علامت وجود شوک، کاهش و یا تغییر وضعیت هوشیاری، درد جلوی قلبی ، ادم ریه و دیس ریتمی های قلبی که ایجاد ایست قلبی بدون نبض می کنند: تاکیکاردی بطنی بدون نبض VT، فیبریلاسیون بطنی VF، فعالیت الکتریکی بدون نبض PEA و آسیستول ASYSTOL دارو درمانی در احیای قلبی عروقی پیشرفته: سه داروی اپی نفرین، وازوپرسین، آمیودارون و به مقدار کمتر لیدوکایین بیشترین استفاده را در بین سایر داروها دارد و باید توجه بیشتری به آنها نمود.

 

اپی نفرین

این دارو یک آگونیست رسپتور آلفا و بتا آدرنرژیک است و مصرف اکسیژن میوکارد را با افزایش دادن ضربان قلب و افترلود بالا می برد. این دارو باعث افزایش فشار پرفیوژن کرونری و متعاقبا خون رسانی به میوکارد را دارد و در مطالعات حیوانی توانایی برگشت خودبخود جریان خون را دارد. هر ۰ تا ۱ دقیقه می توان از این دارو استفاده کرد.

 

وازوپرسین

یک هورمون آنتی دیورتیک طبیعی است که نیمه عمری حدود 03 03 دقیقه دارد و یک واز و کنستریکتور – غیرآدرنرژیک عروق محیطی است که با اثر مستقیم بر روی رسپتورهای وازوپرسین بر روی عضلات اسکلتی عمل می کند و باعث انقباض عروقی شدید در عروق پوست، عضلات اسکلتی، روده ها و چربی می شود.

در حیوانات باعث وازودیلاتاسیون انتخابی عروق مغز، کرونرها، بستر عروقی ریه می شود. این دارو نیز باعث افزایش فشار دیاستولیک و خونرسانی کرونرها و حفظ جریان خون میوکارد می شود در بیماران دچار آسیستول که وازوپرسین دریافت کرده اند، میزان پذیرش در بیمارستان و ترخیص از بیمارستان بیشتر بوده ولی در میزان بهبود علائم نرولوژیک تفاوتی با اپی نفرین نداشت. در مطالعات اخیر، با اضافه کردن وازوپرسین به اپی نفرین، تعداد بستری در بیمارستان نسبت به اپی نفرین افزایش ندارد به خاطر اینکه تاثیر وازوپرسین و اپی نفرین در ایست قلبی تفاوت بارزی ندارد می توان از یک دوز وازوپرسین به جای دوز اول یا دوم اپی نفرین در ارست قلبی بدون نبض استفاده کرد. تک دوز وازوپرسن 40 IU  می باشد.

 

آمیودارون

این دارو بر روی کانال های سدیم و پتاسیم و رسپتورهای آلفا و بتا آدرنرژیک تأثیر دارد و خواص آنتی آریتمی آن به واسطه عمل زیر است:

طولانی کردن رپولاریزاسیون در گره سینوسی، بطنی، میوکارد دهلیز وبطن و سیستم هدایت فیبرهای پور کنژ. آمیودارون با وجود اینکه می تواند باعث تشدید و یا تولید آریتمی شود و با بعضی داروها مثل فنی توئین ، دیگوکسین، دیلتیازم و ضد انعقادهای خوراکی تداخل دارد و باعث افزایش اثر آنها می شود ولی نشان داده شده که در مقایسه با دارونما پلاسبو و لیدوکائین در ایست قلبی /VF VT خارج از بیمارستان، باعث بهبود بقا برای بستری در بیمارستان می شود. دوز توصیه شده: 033 میلی گرم وریدی برای VF/ VT و در صورت تداوم آریتمی، با دوز 013 میلی گرم تکرار می شود.

 

لیدوکایین

این دارو باعث کاهش اتوماتیسیته سلول های قلبی و همچنین کوتاه کردن مرحله تحریک پذیری مؤثر فیبرهای پورکنژ و کاهش دپولاریزاسیون خودبخودی سلول های بطنیمی شود. آنتی آریتمی کلاس یک است و در درمان تاکی کاردی بطنی و فیبریلاسیون بطنی به کار می رود مواظب میران انفوزیون و علائم مسمومیت تشنج، دپرسیون تفسی، هیپوتانسیون، افزایش فاصله PR و پهن شدن کمپلکس QRS باشید.

در صورت بروز علائم مسمومیت بلافاصله انفوزیون دارو قطع گردد. مصرف آن در آسیستولی ارزشی ندارد ۱-/ mg 5 kg1.  بولوس وریدی و تکرار نصف دوز اولیه هر ۵-۱۰min یکبار مراقبت های بعد از احیا: POST RESUCITATION CARE بعد از احیای موفقیت آمیز با برگشت خود بخودی تنفس، بیمار باید برای درمان های حمایتی و قطعی به بخش مراقبت های ویژه منتقل شود.

مراقبت های بعد از ایست قلبی باید بر روی به حد اعلا رساندن عملکرد قلبی ریوی به منظور اطمینان از کفایت خونرسانی ارگان ها متمرکز شود.

این مراقبت ها باید مداوم، جامع و با استفاده از مهارت گروه های مختلف اعمال گردد و هم زمان درمان های مختلف تجویز شود. مثلا به طور مثال مداخلات کرونری از راه پوست و ایجاد هیپوترمی نباید هر کدام به خاطر دیگری به تعویق بیفتند و هم زمان با هم انجام شوند بلافاصله بعد از احیا به خاطر وجود تا پایداری همودینامیک و ضعف همودینامیک باید داروهای وازوپرسور و اینوتروپ شروع شود. ممکن است تعبيه ورید مرکزی برای تجویز داروها و تعبیه کاتتر داخل شریانی برای آسان تر شدن مونیتورینگ همودینامیک، لازم شود.

علاوه بر تلاش برای احیای قلبی، احیای نرولوژیک نیز اهمیت حیاتی دارد و باید بلافاصله در فاز بعد از احیا شروع شود. پروتکل ایجاد هیپوترمی باید در بخشهای ویژه امری تثبیت شده باشد.

 

هیپوترمی خفیفILD HYPOTHERA:

 درجه حرارت باید به دقت مونیتور شود و در هر حالتی از هیپرترمی اجتناب شود. هیپوترمی خفیف، بعد از ایست قلبی ناشی از VF / VT در خارج از بیمارستان، به مدت 09 00 ساعت اول بعد از احیا، ممکن است در احیای وضعیت ترولوژیک بیمار سودمند باشد. برای تمام بیماران در حالت کما که قادر به پاسخ دهی دستورات کلامی نیستند از ایست قلبی ناشی از VF / VT در خارج از بیمارستان، با موفقیت احیا شده اند برای 00 00 ساعت اول بعد از احیا درجه حرارت بدنشان به 00 00 درجه سانتیگراد رسانده شود. اثر هیپوترمی در ایست قلبی به دنبال آسیستول و فعالیت الکتریکی بدون نبض PEA، تحقیق نشده است.

امروزه با پیشرفت تکنولوژی های اخیر در سرد کردن سریع و آسان بیماران، هیپوترمی خفیف برای تمام بیماران در حالت کما با بازگشت خودبخودی تنفس، بدون توجه به ریتم بدون نبض شروع کننده ایست قلبی و محل وقوع در خارج یا داخل بیمارستان به کار می رود. بعد از یک فاصله 09 ساعته می توان بیمار را به صورت غیر فعال گرم نمود.

سطح گلوکز GOLOCOSE LEVEL : افزایش غلظت گلوكز بعد از احیای ایست قلبی باعث پیامد ترولوژیک ضعیف تر می گردد. هرچند که مطالعات، بهبود نرولوژیک بیشتری را در کنترل دقیق قند خون نشان نداده اند. قندخون باید به طور دقیق مونيتور شود و از هیپو یا هیپر گلیسمی اجتناب شود.

 

CPR  احیای قلبی ، ریوی ، مغزی

تعریف: سلسله اعمالی که توسط افراد آگاه و حاضر در صحنه برای بازگرداندن دو عضو حیاتی قلب و ریه انجام میدهند، گفته می شود.

تاریخچه :

انسان در پی قرون متمادی، روشهای مختلف و جالبی برای احیاء اشخاص در شرف مرگ و بازگشت به حیات افرادی که دچار مرگهای ناگهانی شده اند را به کار برده است. پاراسلسوس (Paracelsus) اولین کسی است که استفاده از دم آهنگری را برای دمیدن در ریه اشخاصی که دچار مرگ ناگهانی شده بودند، بکار برد. این روش حدود ۳۳۰ سال در اروپا متداول بود.

نکات مهم در ارتقاء کیفی CPR شامل: – تعداد ماساژ قلبی حداقل ۱۰۰ بار در دقیقه می تواند باشد.

– عمق ماساژ در بالغین حداقل ۵ سانتی متر و در اطفال و شیرخواران، حداقل ۲ و ۳ سانتی متر است.

– بعد از هر ماساژ اجازه برگشت قفسه سینه به حالت اول داده شود.

– حین ماساژ قفسه سینه حداقل وقفه در ماساژ ایجاد شود.

– از تهویه تنفسی زیاد پرهیز گردد.

– استفاده از کاپنوگرافی برای اولین بار اصطلاح احیای قلبی ریوی CARDIOPULMONARY | RESUCITATION توسط پیتر سافار SAFAR و کوین هون KUEVIN | HOVEN برای توصیف تکنیک توام تنفس دهان به دهان و ماساژ خارج قلبی EXTERNAL CARDIAC COMPRESSION در فرد فاقد نبض به کار برده شد. در طی ۳۰ سال گذشته پیشرفت های قابل توجهی در احیای قلبی | ریوی و حمایت های قلبی عروقی به خصوص در مورد کاربرد عملیات احیا در خارج از بیمارستان صورت گرفته است.

احیا در تعریف به دو قسمت حمایت مقدماتی حیات BLS – Basic life support و حمایت حیات قلبی عروقی پیشرفته Advanced cardiovascular life support= ACLS تقسیم می شود که امروزه منظور از احیا همان کاربرد BLS است و احیای قلبی عروقی پیشرفته در بالغین و اطفال شامل کاربرد داروها و تکنیک های خاص می باشد.

احیای خارج از بیمارستان به خوبی در اکثر موارد توضیح داده شده است، ولی حمایت حیات در داخل بیمارستان که شامل موارد احیا نیز می گردد فقط در برخی موارد توصیف شده است. انجمن قلب آمریکا American heart association = AHA برای اولین بار الگوریتم های مربوط به ACLS را منتشر نمود و مجمع بین المللی ارتباط احيا international liaison Committee on resuscitation، اولین کنفرانس بین المللی احیا را برای تدوین دستورالعمل های فراگیر جهانی احیای قلبی ریوی و مراقبت های اورژانس قلبی تشکیل داد تا در سراسر دنیا همه افراد و تیم های پزشکی و امدادگران از دستورالعمل های واحدی برای انجام عملیات احیا پیروی کنند این دستورالعمل ها هر چند سال یک بار توسط خبرگان و براساس جدیدترین مطالعات و تحقیقات صورت گرفته بازنگری و به روز رسانی می شوند. آخرین دستورالعمل ها مربوط به سال ۲۰۱۵ بوده که هم اکنون در سراسر دنیا اجرا می گردد و در ادامه خواهید خواند.

به دنبال وقایع متفاوتی ممکن است ایست قلبی توقف ناگهانی برون ده قلبی خودبخود و موثر و متعاقب آن ایست تنفسی ایجاد گردد، از جمله این وقایع می توان به این موارد اشاره کرد: حوادث قلبی عروقی مانند سکته های مغزی، نارسایی و سکته قلبی، هیپوترمی، غرق شدگی، شوک الکتریکی، برق گرفتگی و صاعقه، اورژانس های قلبی در مسمومیت ها، سرما زدگی و خفگی به دنبال توقف برون ده قلبی در ظرف مدت ۱۰ ثانیه خونرسانی به مغز مختل می شود و عدم هوشیاری اتفاق می افتد، سپس در اثر ایسکمی مراکز مهم تنفسی در ۳۰ تا ۴۰ ثانیه بعدی، ایست تنفسی روی می دهد. البته این توالی بیشتر در بالغین پس از حوادث قلبی روی می دهد ولی 3 الگوی ایست قلبی در بچه ها معمولا به دنبال یک حادثه تنفسی مثل خفگی با جسم خارجی یا آسپیراسیون مواد و اتفاق می افتد.

 

 

اما نکته حائز اهمیت این است که بدانیم حساس ترین ارگان نسبت به ایسکمی، قلب است و برای نجات آن باید سریعا فشار خون رسانی کافی در عروق کرونر قلب ایجاد نمود که این کار در ابتدا با فشردن خارجی قفسه سینه و پس از آن با داروها و تکنیک های خاص صورت می گیرد تا حیات مغز حفظ گردد، به همین خاطر شروع سریع عملیات احیا برای به کار انداختن مجدد قلب و حفظ حیات قلب ضروری می گردد، زیرا دوره طلایی نجات مغز حدود ۴ دقیقه می باشد و اگر هیپوکسی سلول های مغز بیش از این زمان طول بکشد باعث صدمات جدی خواهد شد. بنابر این توصیه می شود عملیات مقدماتی احیا حداکثر در ظرف ۵ دقیقه و عملیات پیشرفته حمایت قلبی عروقی در ظرف ۸ دقیقه اول بعد از ایست قلبی شروع شود. مهم ترین هدف احیای قلبی ریوی، احیای مغز است که اولین مرحله برای رسیدن به این هدف، به کار انداختن مجدد قلب است.

مرگ بالینی

در زمان صفر که فرد دچار ایست قلبی ریوی شده فاقد نبض و تنفس است و نشانه های حیاتی در وی وجود ندارد و در این مرحله اغلب قابل برگشت است.

مرگ فیزیولوژیک (مرگ مغزی)

زمانی که احیاء به دلایلی به تأخیر افتاده و کمبود اکسیژن و گردش خون بیشتر از ۴ دقیقه به طول انجامد آسیب های جبران ناپذیری در مغز ایجاد شده منجر به مرگ فیزیولوژیک می گردد.

مراحل احیای قلبی ریوی

احیای قلبی ریوی را می توان به دو مرحله مقدماتی یا BASIC و پیشرفته یا ADVANCED تقسیم نمود که از لحاظ عملی در واقع انجام یک سری عملیات خاص در صورت عدم و با حضور داروها و وسایل خاص می باشد. اقدامات به منظور باز کردن راه هوایی و اکسیژن و برقراری گردش خون در سطح اولیه صورت میگیرد را bls می گویند ولی بارسیدن وسایل و امکانات از قبیل داروها و سایر اقدامات و تکنیک هایی که می توان توسط آنها عامل ایجاد توقف قلبي ریوی را درمان نمودعملیات حمایت پیشرفته یا acls شروع می گردد

مراحل احیای مقدماتی BASIC LIFE SUPPORT

برای هر بیماری که دچار توقف قلبی شده مهم ترین اقدامات عبارتند از:

– تشخیص فوری وجود یا عدم پاسخ (وضعیت هوشیاری)

– بررسی وضعیت تنفس (تشخیص عدم تنفس و یا وجود تنفس غیر طبیعی)

– فعال کردن سیستم اورژانس و درخواست دفیبریلاتور اتوماتیک (AED)

–  بررسی وجود نبض (بیش از ۱۰ ثانیه نباید برای جستجوی وقت تلف شود

– شروع سیکل هایی مشتمل بر ۳۰ بار فشردن قفسه سینه و به دنبال آن دوبار تنفس مصنوعی

بررسی پاسخ RESPONSIVENESS

احیاگر قبل از پرداختن به وضعیت فرد نیازمند احیا باید از ایمنی خود و فرد نیازمند احیا مطمئن شود. در مکان هایی خارج از بیمارستان و یا در صورت بروز بلایای طبیعث مثل سیل، زلزله، آتش سوزی، تصادف و … باید در ابتدا از صحنه خطر دور شوند. سپس پاسخ فرد را با سؤال کردن و یا تکان دادن ملایم شانه های او بررسی کرد، حالت خوبه؟ و به طور همزمان با بررسی پاسخ تنفس بیمار را از لحاظ وجود و یا عدم تنفس طبیعی بررسی و در صورت وجود اختلال یعنی عدم پاسخ دهی و یا عدم تنفس ويا غیر طبیعی بودن آن سریعا سیستم اورژانس را خبر کنید و تقاضای دفیبریلاتور خودکار کنید. اگر شخص دومی در صحنه وجود دارد می توان او را برای اینکار فرستاد.

گردش خون CIRCULATION

معمولاً برای بررسی وضعیت گردش خون به چک کردن نبض می پردازند اما از آنجایی که ارزیابی نبض می تواند بسیار مشکل باشد سایر سر نخ ها مثل وجود تنفس خودبخودی یا حرکت را مد نظر قرار داده و احیاگر دوره دیده تیم مراقبت بهداشتی Health care provider نباید بیش از ۱۰ ثانیه برای چک نبض، وقت را از دست بدهد. برای احیاگران عادی می توان چک نبض را حذف نمود و فقط به علائم یاد شده بسنده کرد. در بزرگسالان از نبض کاروتید برای چک کردن نبض استفاده می شود. در صورت فقدان نبض، عدم علائم حیاتی، یا مردد بودن احیاگر از لحاظ تشخیص عدم یا وجود نبض، فشردن قفسه سینه یا اصطلاحا ماساژ قلبی باید فوراً شروع شود.

محل قرارگیری دست ها برای شروع ماساژ، در نیمه تحتانی استرنوم بین خطی که دو نوک سینه ها را به هم وصل می کند قرار می گیرد. دست ها باید کاملا کشیده و بدون هیچ زاویه ای عمود بر قفسه سینه قرار گیرد .

برای انجام یک احیای با کیفیت باید علاوه بر دانش و آگاهی، عملیات با سرعت و دقت کافی انجام گیرد. در یک ماساژ خوب قلب با ۲۵ درصد ظرفیت خود کار می کند. بعد از قرار دادن دست ها در محل صحیح، عمق و تعداد فشردن قفسه سینه و سرعت فشردن اهمیت دارد و باید در فرد بالغ یک سوم قطر قفسه سینه یا حداقل ۵ سانتی متر (۲ اینچ) با سرعت حداقل ۱۰۰ بار در دقیقه فشرده شود. بعد از هر فشار بدون برداشتن دست ها از روی قفسه سینه باید با قطع فشار اجازه داد قفسه سینه به حالت عادی برگردد تا خون وریدی بتواند به قلب برگردد. بنابراین الگوی فشردن به صورت ۳۰ بار ماساژ قلبی و ۲ بار تنفس می باشد که به آن یک سیکل احیا می گویند و حدودا در عرض ۲۴ ثانیه این تعداد ماساز و تنفس صورت می گیرد. این الگو به مدت ۲ دقیقه و یا د سیکل انجام می شود و بعد از آن مجددا وضعیت فرد نیازمند احیا بررسی می گردد، بدانید که تداوم فشردن با سرعت و عمق کانی به حدی اهمیت دارد که توصیه می شود، در صورت وجود بیش از ۱ احیاگر در صحنه مرتبا وظیفه فشردن برای جلوگیری از تأثیر خستگی فرد احیاگر در اعمال فشردن صحیح، تغییر یابد. نسبت ماساژ قلبی به تنفس در بالغین ارتباطی به تعداد احیاگر ندارد و در هر حالت نسبت ۳۰ به ۲ می باشد.

راه هوایی Airway

دستورالعمل های جدید احیای مقدماتی در سال ۲۰۱۵، اداره راه هوایی را در مرحله دوم اهمیت قرار داده است

به مدت بیش از ۴۰ سال مدرسین، اقدامات BLS را به صورت اقدامات معروف ABCD شامل باز کردن راه هوایی A= airway تنفس B= breathing حفظ گردش خون C = circulation کاربرد دفیبریلاتور D= defibrilator را آموزش می دادند که اولین اقدام پس از بررسی پاسخ باز کردن راه هوایی بود و در درجه اول اهمیت قرار داشت، اما در آخرین دستورالعمل در سال ۲۰۱۵ توالی اقدامات به صورت C- A – B تعریف شده است، زیرا متفقاً با توجه به مقالات و شواهد، نظر بر این بود که از آغاز بررسی راه هوایی تا شروع فشردن قفسه سینه تأخیر قابل توجهی در حدود ۳۰ ثانیه در بهترین و سریع ترین شرایط روی می دهد که این امر در واقع به جریان انداختن خون اکسیژنه موجود در بدن را که متعاقب ایست قلبی متوقف شده است را دچار تأخیرمی کند. بنابراین شروع سریع ماساژ قلبی برگشت خودبخودی گردش خون را و تسریع می کند.

ROSC = return of spontaneous circulation

برای ارزیابی تنفس بیمار باید صورت خود را به دهان مصدوم نزدیک کنیم تا همزمان بتوان حرارت تنفس، صدای تنفس و حرکت قفسه سینه را ارزیابی کرد.

مانورهای باز کردن راه هوایی هنوز هم صورت می گیرد اما در عین انجام سریع و کارآمد باید همراه با کمترین زمان توقف ماساژ باشد. شایع ترین عامل انسداد راه هوایی در مصدومی که هوشیار نیست، عقب افتادن زبان است. تکنیک خم کردن سر به عقب و بالا کشیدن چانه- chin lift برای باز کردن راه هوایی به کار می رود. در صورتی که احتمال آسیب مهره های گردن وجود دارد باید از مانور به جلو راندن فک تحتانی بدون خم کردن سر به عقب استفاده نمود. jaw thrust البته در مواردی که احتمال صدمه مهره گردنی وجود دارد و با مانور ساده بالا کشیدن چانه، راه هوایی باز نشده است این مانور با خم کردن سربه عقب به کار می رود و به آن head tilt head tilt

– jaw turust می گویند. از وسایل ساده ای مانند باز کننده های راه هوایی از طریق بینی و دهان nasal and oral airway برای جابجایی زبان از مقابل اروفارنکس خلفی، می توان استفاده کرد.

روش جایگذاری ایروی

دهان و حلق بیمار را توسط سوند ساکشن از ترشحات خون و مواد متفرقه پاک می کنیم. ایروی مناسب راه هوایی بیمار را انتخاب می کنیم. ایروی را در جهت عکس انحنای زبان از بالا یا کنار دهان وارد کنید پس از آنکه نیمی از لوله وارد دهان شد آن را ۱۸۰ درجه بچرخانید. با انحنای زبان هم جهت کنید سپس با دقت لوله را به داخل دهان فشار دهید به طوری که سر برجسته آن تماس با لب ها داشته باشد. توسط آمبوبگ بیمار را تهویه کنید. در هنگام تهویه با آمبوبگ و ماسک باید چرخه ۳۰ ماساژ و ۲ نفس رعایت شود.

 

نبض Pulse

انقباض عادی و عمومی قلب خون را به داخل رگ های خونی به طور موجی می فرستد و این حالت موجی ایجاد نبض می نماید. میانگین نبض در افراد عادی در حالت استراحت ۷۲ ضربه در هر دقیقه است. اما این ضربه ها در اثر فعالیت شدیدتر می شوند. ضربان قلب ورزشکاران به کمتر از ۵۰ ضربه در دقیقه نیز می رسد در حالی که در کودکان به ۱۰۰ و در نوزادن بیشتر از ۱۲۰ ضربه در هر دقیقه مشاهده شده است. نقاطی را که می توان ضربان قلب را احساس کرد: – روی قلب بین دنده های چهارم تا ششم – ادامه مسیر انگشت شست روی مچ نبض رادیال – در دو طرف گردن در کنار نای و سیب آدم و طویل ترین عضله گردن به نام شریان سباب (کاروتید) نامیده می شود.

احیای قلبی – ریوی

در موارد ایست قلبی و یا تنفسی اولین و مهم ترین اقدام برقراری مجدد تنفسی و گردش خون برای رساندن اکسیژن انجام می گیرد، در بسیاری از موارد مصدوم و یا غریق بیهوشی است ولی C. P . R کافی به مغز می باشد و عملیات را انجام داد. باید توجه داشته باشید که در C. P . R تنفس و ضربان قلب او طبیعی است که در این موارد نباید عملیات فرد بیهوش عضلات شل می شوند. بنابراین ممکن است ترشحات و استفراغ وارد راه های هوایی شده و آن را مسدود کنند و همچنین زبان به علت شل شدن به سمت عقب رود و راه هوایی را مسدود نماید. روش ها اولیه نجات را باید تا برقراری تنفس و نبض منظم ادامه دهیم

Air way Breathing Circulation (A.B.C)

در احیاء و بهوش آوری و مراقبت از غریق بایستی اقداماتی را انجام دهیم. قبل از هر اقدامی بایستی مطمئن شوید که غریق یا مصدوم واقعا بیهوش می باشد، ابتدا او را صدا بزنید و شانه هایش را کنترل نمایید. غریق را تکان دهید، اگر عکس العملی مشاهده نشد سریعا مانور همليخ را انجام داده و به سرعت A. B . C را انجام دهید.

A . Air way راه هوایی: راه هوایی را باز نمائید

Breathing . Bتنفس: تنفس را برقرار نمایید

Circulation .Cگردش خون کافی را در رگ ها برقرار نمائید

مانور همليخ Heimlich maneuver

در صورت بیهوش بودن مصدوم و یا غریق و بعد از بیرون آوردن غریق بی حال از آب پشت دست هایتان را دور کمر مصدوم حلقه کنید. دست خود را مشت نمائید و دست دیگر را روی مشت دست خود طوری که کف دست انگشت کوچک را لمس نماید. در مقابل شکم غریق زیر قفسه سینه او قرار دهید و با ضربه ای سریع رو به بالا به شکم غریق فشار وارد کنید.

روش دیگر: در این روش که کاربردی تر با بازدهی بهتری است فرد مصدوم را به پشت بخوابانید و طوری قرار بگیرید که زانوهایتان کنار عضله های ران وی باشد و دست هایتان را روی هم قرار داده و با کف دست روی شکم زیر قفسه سینه و بالای ناف فشار بیاورید. محل آن حدودا ۴ انگشت بالای ناف می باشد. فشار باید در جهت داخل و بالا باشد و به آرامی به داخل و پایین برگردانده شود. این فشار مستقیما روی جداره پرده دیافراگم می باشد که با انجام این عمل آب یا موادی که داخل مجاری تنفسی شخص مصدوم قرار گرفته به بیرون هدایت می شود. از این مانور تا ۵ بار پیوسته می توان استفاده کرد. دقت داشته باشید در زمان این مانور، سرغریق بایستی به یک طرف خم شده باشد تا سهولت در خروج مواد داخل مجاری تنفسی انجام شود.

Air way (A روش باز کردن راه هوایی

۱) غریق را روی سطح صاف و سفت به پشت بخوابانید.

۲( یک دست را روی پیشانی و دست دیگر را روی گردن مصدوم قرار دهید و سر غریق را تا حد امکان به سمت عقب خم کنید.

در تمام مدت اجرای تنفس مصنوعی بایستی همواره سر غریق در این وضعیت قرار گیرد. High extension

۳) دو انگشت شست و اشاره را مانند تپانچه کرده و به وضعی که انگشت شست زیر لب، انگشت سبابه روی قسمت استخوانی فک قرار بگیرد و انگشتان باقیمانده را به طرف کف دست جمع نموده و سپس با کمک ۵ انگشت فک غریق را به سمت عقب کشیده و دهان غریق را باز می کنیم عمل حرکت فک به طرف بالا و بیرون باعث می شود که زبان به جلو حرکت کند و این حرکت به باز شدن مجرای تنفسی کمک می کند.

 

۴ ( اگر در دهان یا مجرای تنفسی غریق مایعات جمع شده باشد لازم است که سر غریق را به پهلو خم کرده تا مایعات خود به خود از دهان خارج شوند.

۵ ( افراد غریق یا بیهوش در بعضی از موارد استفراغ می کنند، بنابراین بایستی منجی غریق به وسیله ساکشن یا انگشتان استریل شده این مواد جامد را از دهان و مجرای تنفسی خارج کند. این نوع تخلیه در کودکان با قرار دادن آنها بر روی زانو و خم کردن سر به سمت پایین و یا گرفتن دو پا و بلند کردن آنها انجام می گیرد.

۶( دندان مصنوعی اگر شل باشد بایستی از دهان خارج نمود.

Breathing   (B کنترل و ارزیابی تنفس

پس از مطمئن شدن از باز بودن مجرای تنفسی بایستی تشخیص دهیم آیا غریق نفس می کشد یا خیر؟

به وسیله حس لامسه، بینایی، شنوایی، تنفس او را ارزیابی کنید:

High extension

۱) سر غریق را به سمت عقب قرار دهید.

۲) گونه را به صورت غریق نزدیک کرده آیا هوایی از راه دهان و بینی غریق خارج می شود یا نه؟

۳) آیا صدای تنفس به گوش می رسد؟

۴) حرکت بالا و پائین آمدن سینه و قسمت بالای شکم را به دقت نگاه کنید. در صورت انسداد كامل مجاری هوایی هیچگونه علائم یافت نمی شود صورت و لب ها کبود شده و پس از ۱ یا ۲ دقیقه منجر به بیهوشی می گردد. در انسداد ناقص به علت تنگ شدن مجاری هوا صدای خرخر یا سوت به گوش می رسد.

Circulation (C کنترل و ارزیابی گردش خون

ارزیابی اولیه به وسیله گرفتن نبض گردن سبات (کاروتید) و نبض مچ رادیال) می باشد. هرگز روی نبض فشار سخت وارد نکنید و به مدت طولانی آن را فشار ندهید و فقط از یک طرف گردن برای کنترل شریان استفاده کنید. نکته: از انگشت شست خود که دارای ضربان می باشد استفاده نکنید.

انواع غريق

غریق ها را می توان به ۳ دسته تقسیم کرد: غریق نوع اول: این نوع غریق دارای ضربان و همچنین تنفس می باشد. غریق نوع دوم: دارای ضربان قلب می باشد ولی تنفس ندارد. غریق نوع سوم: این نوع غریق دارای ضربان و تنفس نمی باشد.

غریق نوع اول

این افراد به طور منظم نفس می کشند و نبض آنها به خوبی کار می کند اما بیهوش بوده و یا در حالت نزدیک به بیهوشی به سر می برند. در چنین وضعیتی باید غریق را به پهلو بخوابانید به طوری که سر غریق کاملا به طرف عقب خم شده باشد. (در وضعیت بهبودی). راحتی و آسایش او را فراهم کنید و مراقبت های گرم نگه داشتن بدن جهت جلوگیری از مسئله یا کاهش درجه حرارت بدن را انجام دهید و هر ۲ دقیقه یک بار تنفس و نبض او را کنترل کنید.

Hypothermia هیپوترمی

هیپوترمی یا کاهش دمای بدن به حالتی گفته می شود که درجه حرارت بدن توسط عوامل محیطی کاهش می یابد. آب ۲۵ تا ۲۷ برابر سریع تر از هوا بدن را سرد می کند. بنابراین هیپوترمی می تواند در هوای گرم نیز اتفاق بیفتد در آب سرد بدن حرارت خود را از دست می دهد. لرزش شدید تنفس آهسته کاهش جریان خون دست ها و پاها کبودی پوست سفتی عضلات گشادی مردمک ها اشکال در تکلم – تفکر تعادل به وجود آمده، سپس تنفس آهسته و نامنظم شده، فراموشی ایجاد گردیده و پس از ۱۵ دقیقه اعضای حیاتی مانند مغز حرارت خود را از دست می دهند و ایست قلبی حادث می شود.

کمک های اولیه

– او را با پتو، حوله و هر چیزی که جلوی سرمای محیط را بگیرد، بپوشانید.

– او را ماساژ دهید.

– اگر هوشیار باشد به او چای و یا آب گرم دهید.